Mua kính

Nội dung

Anh nọ dốt đặc cán mai, thấy các ông già bà cả mang kính xem sách, bắt chước ra chợ hỏi mua một đôi. Vào hiệu, bảo chủ hiệu lấy ra cho anh ta chọn. Anh ta đeo kính vào, lấy cuốn lịch đem theo ra xem, xem xong lại bảo chủ hiệu cho chọn đôi khác. Chủ hiệu chiều ý, chọn cho anh ta năm sáu đôi, nhưng đôi nào anh ta cũng không ưng ý. Chủ hiệu bèn chọn một đôi tốt nhất trong hiệu đưa ra. Anh ta đeo vào, lại lấy cuốn lịch ra xem, vẫn lắc đầu chê xấu. Chủ hiệu lấy làm lạ, liếc thấy anh ta cầm cuốn lịch ngược mà xem, sinh nghi, liền hỏi:

– Sao đôi nào ông cũng chê xấu cả?

Anh ta đáp:

– Xấu thì bảo xấu chứ sao! Kính tốt thì tôi đã xem chữ được rồi!

Chủ hiệu nói:

– Hay là ông không biết chữ?

Anh ta đáp:

– Biết chữ thì đã không cần mua kính!

Phân tích cơ bản

• Bối cảnh: Truyện ra đời trong xã hội xưa, khi chiếc kính đeo mắt (kính cận/kính lão) bắt đầu xuất hiện và được coi là vật dụng của những người có học, người biết chữ (các thầy đồ, thầy khóa).
• Nhân vật chính:
  • Một người không biết chữ (hoặc một anh nông dân).
  • Người bán kính (chủ cửa hàng).
• Cốt truyện chính: Một anh chàng không biết chữ thấy các thầy đồ đeo kính đọc sách thì tưởng rằng cứ đeo kính vào là sẽ đọc được chữ. Anh ta đến cửa hàng thử hết cỡ kính này đến cỡ kính khác nhưng vẫn không đọc được quyển sách đặt trước mặt. Khi chủ hàng hỏi thẳng và phát hiện anh ta vốn không biết chữ, tiếng cười trào phúng bật ra.
• Ý nghĩa nghệ thuật:
  • Xây dựng tình huống gây cười dựa trên sự nhầm lẫn ngây ngô giữa "nguyên nhân" và "kết quả" (người ta biết chữ nên đeo kính để nhìn rõ hơn, chứ không phải đeo kính vào thì tự khắc biết chữ).
  • Ngôn ngữ đối thoại ngắn gọn, đẩy mâu thuẫn lên cao trào ở câu nói cuối cùng của nhân vật.
• Thông điệp/Ý nghĩa: Phê phán thói bắt chước mù quáng, sĩ diện hão, chỉ chú trọng hình thức bên ngoài mà không có thực chất bên trong. Đồng thời mang tính chất giải trí, đem lại tiếng cười sảng khoái về những suy nghĩ ngây ngô trong đời sống.