Diệu kế

Nội dung

Một quan võ có tính sợ vợ. Một hôm, đang cầm cự với giặc ở biên thùy, bỗng nghe tin mật báo là phu nhân đang ở sau lưng xốc tới để hỏi tội quan về việc quan đem nàng hầu đi theo, quan bèn triệu ban tham mưu lại vấn kế.

Kẻ đưa kế này, người bày mưu nọ, quan đều thấy không ổn. Bỗng một viên quân sư, vốn dòng râu quặp, tiến lại tâu rằng:

– Trước mặt, địch quân như gió bão, sau lưng phu quân như nước lũ. Song lọt vào tay giặc không nguy bằng lọt vào tay phu nhân. Chỉ có nước tướng quân hàng giặc, để thoát khỏi tay phu nhân là hay hơn cả.

Quan vỗ đùi khen:

– Diệu kế! Tuyệt diệu kế!

Phân tích cơ bản

• Bối cảnh ra đời: Truyện bắt nguồn từ xã hội phong kiến cũ, phản ánh mối quan hệ giữa giai cấp chủ nhà (địa chủ, phú ông) và người làm thuê (đầy tớ). Trong bối cảnh đó, người đầy tớ thường dùng sự thông minh, láu cá của mình để trêu chọc hoặc tìm cách bớt việc mà chủ không thể bắt bẻ.
• Nhân vật chính:
  • Người đầy tớ: Người lười biếng nhưng lại rất nhanh trí, hay lý sự cùn để trốn việc.
  • Người chủ nhà (Phú ông): Người luôn muốn quản lý và bắt đầy tớ làm việc hiệu quả nhất.
• Cốt truyện chính: Phú ông giao việc cho người đầy tớ đi chăn trâu (hoặc làm một việc đồng áng) nhưng dặn phải trông coi cẩn thận để trâu không ăn lúa, nếu không sẽ bị phạt. Người đầy tớ liền nghĩ ra một "diệu kế" là trói chặt chân trâu lại hoặc nghĩ ra một cách xử lý vô cùng ngược đời và ngớ ngẩn để trâu không đi đâu được. Khi phú ông ra kiểm tra, thấy "kế sách" của đầy tớ thì dở khóc dở cười vì mục đích thì đạt được (trâu không ăn lúa) nhưng hậu quả thì con trâu không thể ăn cỏ hoặc bị bỏ đói.
• Ý nghĩa nghệ thuật:
  • Sử dụng tiếng cười đảo ngược logic thông thường: giải quyết được phần ngọn của vấn đề bằng một phương pháp hoàn toàn sai lầm và gây hại ở phần gốc.
  • Lối đối thoại hóm hỉnh, câu chốt tạo bất ngờ lớn cho người nghe.
• Thông điệp/Ý nghĩa: Mượn tiếng cười để phê phán thói làm việc đối phó, lười biếng, "khôn vặt" của một bộ phận người lao động xưa. Đồng thời, truyện cũng đem lại tiếng cười giải trí nhẹ nhàng về những tình huống tréo ngoe trong cuộc sống hằng ngày.
• Bối cảnh ra đời: Truyện bắt nguồn từ xã hội phong kiến cũ, phản ánh mối quan hệ giữa giai cấp chủ nhà (địa chủ, phú ông) và người làm thuê (đầy tớ). Trong bối cảnh đó, người đầy tớ thường dùng sự thông minh, láu cá của mình để trêu chọc hoặc tìm cách bớt việc mà chủ không thể bắt bẻ.
• Nhân vật chính:
  • Người đầy tớ: Người lười biếng nhưng lại rất nhanh trí, hay lý sự cùn để trốn việc.
  • Người chủ nhà (Phú ông): Người luôn muốn quản lý và bắt đầy tớ làm việc hiệu quả nhất.
• Cốt truyện chính: Phú ông giao việc cho người đầy tớ đi chăn trâu (hoặc làm một việc đồng áng) nhưng dặn phải trông coi cẩn thận để trâu không ăn lúa, nếu không sẽ bị phạt. Người đầy tớ liền nghĩ ra một "diệu kế" là trói chặt chân trâu lại hoặc nghĩ ra một cách xử lý vô cùng ngược đời và ngớ ngẩn để trâu không đi đâu được. Khi phú ông ra kiểm tra, thấy "kế sách" của đầy tớ thì dở khóc dở cười vì mục đích thì đạt được (trâu không ăn lúa) nhưng hậu quả thì con trâu không thể ăn cỏ hoặc bị bỏ đói.
• Ý nghĩa nghệ thuật:
  • Sử dụng tiếng cười đảo ngược logic thông thường: giải quyết được phần ngọn của vấn đề bằng một phương pháp hoàn toàn sai lầm và gây hại ở phần gốc.
  • Lối đối thoại hóm hỉnh, câu chốt tạo bất ngờ lớn cho người nghe.
• Thông điệp/Ý nghĩa: Mượn tiếng cười để phê phán thói làm việc đối phó, lười biếng, "khôn vặt" của một bộ phận người lao động xưa. Đồng thời, truyện cũng đem lại tiếng cười giải trí nhẹ nhàng về những tình huống tréo ngoe trong cuộc sống hằng ngày.