Lưu Bình – Dương Lễ là vở chèo cổ nổi tiếng của Việt Nam, kể về tình bạn sâu sắc giữa Lưu Bình và Dương Lễ cùng sự hi sinh cao đẹp của Châu Long. Tác phẩm ca ngợi tình bạn chân thành, nghĩa vợ chồng thủy chung và ý chí vươn lên trong cuộc sống.
Lưu Bình và Dương Lễ là đôi bạn thân cùng học hành. Dương Lễ thi đỗ Trạng nguyên, còn Lưu Bình thi hỏng, sống nghèo túng. Khi đến tìm bạn giúp đỡ, Lưu Bình bị Dương Lễ đối xử lạnh nhạt, chỉ cho ăn cơm nguội và cà thiu. Tủi nhục, Lưu Bình quyết tâm học hành để đổi đời. Thực chất, Dương Lễ làm vậy để khơi dậy ý chí của bạn. Đồng thời, ông bí mật để vợ mình là Châu Long giả làm người vợ khác đến chăm sóc, động viên Lưu Bình suốt ba năm đèn sách. Cuối cùng, Lưu Bình thi đỗ, gặp lại Dương Lễ và Châu Long, hiểu được tấm lòng của họ và vô cùng cảm kích.
Tác phẩm ca ngợi:
Vở chèo Lưu Bình – Dương Lễ là một tác phẩm dân gian giàu giá trị nhân văn, ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. Trước hết, tác phẩm làm nổi bật tình bạn chân thành và cao quý giữa Lưu Bình và Dương Lễ. Khi Lưu Bình thất bại trong thi cử và rơi vào cảnh nghèo khó, Dương Lễ không giúp đỡ trực tiếp mà cố tình tỏ ra lạnh nhạt để đánh thức lòng tự trọng và ý chí vươn lên của bạn. Hành động tưởng như vô tình ấy thực chất xuất phát từ tình cảm chân thành và mong muốn bạn mình trưởng thành hơn trong cuộc sống. Bên cạnh đó, nhân vật Châu Long được xây dựng như hình tượng tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam truyền thống. Vì nghĩa tình với chồng và bạn của chồng, nàng chấp nhận hi sinh hạnh phúc riêng, âm thầm chăm sóc và động viên Lưu Bình suốt ba năm đèn sách. Sự hi sinh thầm lặng ấy đã góp phần quan trọng giúp Lưu Bình vượt qua khó khăn để tiếp tục học tập. Đồng thời, tác phẩm còn khắc họa quá trình thay đổi của Lưu Bình từ một người chán nản, tuyệt vọng trước thất bại trở thành người có ý chí, nghị lực và quyết tâm vươn lên. Thành công cuối cùng của chàng là kết quả của sự cố gắng không ngừng nghỉ cũng như sự giúp đỡ đầy nghĩa tình của những người xung quanh. Với cốt truyện hấp dẫn, nhiều tình huống bất ngờ, cách xây dựng nhân vật điển hình và ngôn ngữ đậm màu sắc dân gian, vở chèo không chỉ mang lại giá trị nghệ thuật đặc sắc mà còn gửi gắm bài học sâu sắc về tình bạn, nghĩa vợ chồng và tinh thần vượt khó vươn lên trong cuộc sống.
Sân khấu dân gian
Kim Nham là một vở chèo cổ nổi tiếng của Việt Nam, kể về cuộc hôn nhân giữa Kim Nham và Xúy Vân. Tác phẩm phản ánh bi kịch tình yêu, hôn nhân trong xã hội phong kiến, đồng thời thể hiện khát vọng hạnh phúc và quyền được yêu thương của người phụ nữ.
Sân khấu dân gian
Từ Thức gặp tiên là một truyện truyền kì nổi tiếng kể về Từ Thức – một người yêu thiên nhiên, sống phóng khoáng và giàu lòng nhân ái. Nhờ giúp đỡ Giáng Hương, chàng được sống nơi tiên cảnh nhưng cuối cùng phải chịu cảnh chia ly vì nhớ quê hương trần thế.
Sân khấu dân gian
Chu Mãi Thần là người nghèo nhưng chăm chỉ học hành, hằng ngày phải đi đốn củi để kiếm sống. Do cuộc sống quá khó khăn, vợ là Thiệt Thê chán cảnh nghèo túng nên bỏ chồng đi theo Tuần Ty. Sau nhiều năm kiên trì đèn sách, Chu Mãi Thần thi đỗ và trở thành quan lớn. Khi gặp lại chồng cũ trên đường vinh hiển, Thiệt Thê hối hận và mong được quay về đoàn tụ. Tuy nhiên, Chu Mãi Thần từ chối. Trong phiên bản chèo được cải biên sau này, nhân vật Chu Mãi Thần được xây dựng nhân hậu và bao dung hơn, còn Thiệt Thê mang bi kịch của một người phụ nữ lầm lỡ, đáng thương hơn là đáng trách.
Sân khấu dân gian
Trương Viên là một truyện thơ Nôm dân gian kể về cuộc đời lưu lạc, những thử thách gian khổ và lòng hiếu thảo, thủy chung của Thị Phương đối với mẹ chồng và chồng. Tác phẩm ca ngợi những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam.
Sân khấu dân gian
Đoạn trích "Thị Mầu lên chùa" kể về nhân vật Thị Mầu – một cô gái nhà giàu, xinh đẹp nhưng lẳng lơ, đa tình – lên chùa và đem lòng say mê tiểu Kính Tâm. Tại chùa, Thị Mầu chủ động ve vãn, tỏ tình với tiểu Kính Tâm nhưng không được đáp lại. Qua những lời nói, cử chỉ táo bạo và hài hước của Thị Mầu, đoạn trích làm nổi bật tính cách bộc trực, khát khao tình yêu của nhân vật, đồng thời tạo nên tiếng cười dân gian đặc sắc trong vở chèo Quan Âm Thị Kính.